Vaarbewijs halen of nodig? Dit zijn de regels, kosten en verschillen

Je hebt een vaarbewijs nodig in een van de volgende situaties:

Een snelle motorboot is volgens de overheid een motorvaartuig dat korter is dan 20 meter en sneller kan varen dan 20 km/u. Ook waterscooters vallen doorgaans onder deze regels.

Twijfel je? Kijk dan niet alleen naar het aantal pk. De lengte, het gewicht, de rompvorm en vooral de maximale snelheid bepalen of je een vaarbewijs nodig hebt.

Beantwoord deze drie vragen:

1. Is je boot langer dan 15 meter?

Ja: je hebt een vaarbewijs nodig.

Nee: ga door naar vraag 2.

2. Kan je motorboot sneller varen dan 20 km/u?

Ja: je hebt een vaarbewijs nodig.

Nee: in beginsel heb je geen vaarbewijs nodig.

3. Waar wil je met de vaarbewijsplichtige boot varen?

Rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee: meestal heb je Klein Vaarbewijs 1 nodig.

Ook op ruimere binnenwateren, zoals het IJsselmeer, de Waddenzee, de Oosterschelde of Westerschelde: je hebt Klein Vaarbewijs 2 nodig.

Let op: het gaat om de snelheid die de boot kan halen. Ook wanneer je zelf altijd rustig vaart, kan de boot dus vaarbewijsplichtig zijn.

Er bestaat geen vaste pk-grens voor een vaarbewijs. De wet kijkt naar de lengte en maximale snelheid van de boot.

Een lichte aluminium boot met 20 of 30 pk kan sneller varen dan 20 km/u. Een zware sloep met een krachtigere motor blijft soms juist onder die snelheidsgrens. Alleen het motorvermogen zegt daarom niet genoeg.

Deze voorbeelden zijn indicatief. Controleer altijd de werkelijke maximale snelheid van de combinatie van boot en motor.

Een praktische vuistregel: kan de boot planeren of sportief versnellen, controleer dan altijd of de snelheid boven 20 km/u uitkomt.

Twijfel je over de juiste motorisering? Lees dan ook onze gids over hoeveel pk je boot nodig heeft.

Vaarbewijs voor een sloep

Voor veel rustige sloepen is geen vaarbewijs nodig. Dat geldt wanneer de sloep korter is dan 15 meter en niet sneller kan varen dan 20 km/u.

Wordt dezelfde sloep uitgerust met een krachtige motor waarmee hij wel sneller kan varen, dan ontstaat vaarbewijsplicht. Zoek je juist een boot waarvoor je meestal geen vaarbewijs nodig hebt? Bekijk dan waar je op let bij een boot kopen zonder vaarbewijs.

Vaarbewijs voor een tender

Tenders zijn vaak sportiever gebouwd dan traditionele sloepen. Door de rompvorm en motorisering kunnen ze relatief snel boven 20 km/u uitkomen.

Een compacte tender met buitenboordmotor kan daarom vaarbewijsplichtig zijn, ook wanneer de boot maar vijf of zes meter lang is. Lees ook wat het verschil is tussen een sloep en een tender.

Vaarbewijs voor een elektrische boot

Voor een elektrische boot gelden dezelfde grenzen als voor een boot met benzine- of dieselmotor.

Kan de elektrische boot sneller varen dan 20 km/u, dan heb je een vaarbewijs nodig. Blijft de boot onder die snelheid en is hij korter dan 15 meter, dan is meestal geen vaarbewijs nodig. Overweeg je elektrisch te varen? Bekijk dan ook hoe je een boot met elektromotor kiest.

Vaarbewijs voor een RIB

Een RIB is licht en heeft vaak relatief veel motorvermogen. Daardoor kan een RIB met een bescheiden buitenboordmotor al sneller varen dan 20 km/u.

Kijk daarom niet alleen naar het aantal pk, maar controleer de maximale snelheid.

Vaarbewijs voor een jetski of waterscooter

De meeste waterscooters en jetski’s kunnen sneller varen dan 20 km/u. Daardoor heb je in de praktijk vrijwel altijd een vaarbewijs nodig.

Voor snelle motorboten en waterscooters geldt op bijna alle Nederlandse binnenwateren bovendien een registratieplicht. Het vaartuig moet dan bij de RDW geregistreerd zijn, een zichtbaar registratieteken hebben en het registratiebewijs moet tijdens het varen aanwezig zijn.

Vaarbewijs voor een kajuitboot

Een kajuitboot van minder dan 15 meter die niet sneller kan varen dan 20 km/u, mag je meestal zonder vaarbewijs besturen.

Is de kajuitboot langer dan 15 meter, dan is een vaarbewijs verplicht, ook wanneer de boot langzaam vaart.

Voor de meeste recreatieve watersporters zijn Klein Vaarbewijs 1 en Klein Vaarbewijs 2 relevant.

Klein Vaarbewijs 1 geldt voor rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee. Klein Vaarbewijs 2 geldt daarnaast onder meer op de Waddenzee, het IJsselmeer, Markermeer, IJmeer, Eems/Dollard, Oosterschelde en Westerschelde.

Kort gezegd:

• KVB1 is bedoeld voor de meeste rivieren, kanalen en meren.
• KVB2 heb je nodig wanneer je met een vaarbewijsplichtige boot ook op de ruimere binnenwateren wilt varen.

Welke regels je onderweg tegenkomt, lees je in onze uitleg over verkeersborden op het water.

Wil je Klein Vaarbewijs 1 halen, dan moet je slagen voor het theorie-examen KVB1 bij het CBR.

Het examen gaat onder meer over:

• vaarregels;
• voorrangssituaties;
• veiligheidsvoorschriften;
• betonning;
• verlichting en dagtekens;
• basiskennis van varen;
• manoeuvreren en goed zeemanschap.

Klein Vaarbewijs 1 past meestal bij je situatie als je:

• een boot hebt die sneller kan dan 20 km/u;
• met een snelle tender, RIB of waterscooter vaart;
• een pleziervaartuig langer dan 15 meter bestuurt;
• vooral op rivieren, kanalen en meren vaart.

Om de vaarbewijspas aan te vragen, moet je minimaal 18 jaar zijn en voldoen aan de medische eisen voor de binnenvaart. Daarvoor vul je een Gezondheidsverklaring recreatievaart in.

Klein Vaarbewijs 2 heb je nodig wanneer je met een vaarbewijsplichtige boot ook op de ruimere binnenwateren wilt varen.

Om Klein Vaarbewijs 2 te halen, moet je slagen voor zowel het examen KVB1 als KVB2. Je kunt deze examens los van elkaar reserveren of achter elkaar afleggen.

Bij KVB2 ligt meer nadruk op navigatie. Je leert onder meer werken met:

• waterkaarten;
• koersen;
• posities;
• navigatie-instrumenten;
• weersinformatie;
• situaties op groot en open water.

Slaag je alleen voor KVB1, dan kun je Klein Vaarbewijs 1 aanvragen. Klein Vaarbewijs 2 kun je pas aanvragen nadat je voor beide examens bent geslaagd. KVB2 is inclusief KVB1 en het bijbehorende ICC.

Een klein vaarbewijs halen gaat in vijf stappen.

1. Bepaal welk vaarbewijs je nodig hebt

Kijk naar de lengte en snelheid van je boot én naar het gebied waar je wilt varen.

Blijf je op rivieren, kanalen en binnenmeren, dan is KVB1 meestal voldoende. Wil je ook naar ruimere wateren, dan heb je KVB2 nodig.

2. Leer de theorie

Je kunt zelfstandig leren met een theorieboek, online cursus en oefenexamens. Ook kun je een klassikale cursus volgen.

Een praktijkexamen is voor het klein vaarbewijs niet verplicht. Praktijkles kan wel verstandig zijn wanneer je nog weinig vaarervaring hebt.

3. Reserveer het examen bij het CBR

Voor Klein Vaarbewijs 1 reserveer je het theorie-examen KVB1.

Voor Klein Vaarbewijs 2 moet je slagen voor KVB1 en KVB2.

4. Vul de Gezondheidsverklaring in

Om de vaarbewijspas te ontvangen, moet je voldoen aan de medische eisen voor de binnenvaart. Je vult hiervoor via Mijn CBR een Gezondheidsverklaring recreatievaart in.

5. Vraag het vaarbewijs aan

Ben je geslaagd en is je gezondheidsverklaring goedgekeurd? Dan kun je het vaarbewijs aanvragen via Mijn CBR.

Je kiest daarbij de pas met de meeste bevoegdheden waarop je recht hebt. Heb je KVB2 gehaald, dan hoef je KVB1 niet apart aan te vragen.

De totale kosten hangen af van het vaarbewijs dat je haalt en de manier waarop je leert.

Naast de examenkosten betaal je voor de Gezondheidsverklaring recreatievaart en de aanvraag van de vaarbewijspas. De vaarbewijspas kost in 2026 €12,70.

Wie alleen KVB1 haalt, betaalt aan vaste CBR-kosten €79,10. Dat is exclusief een cursus, theorieboek, oefenexamens en een eventueel herexamen.

Wie zowel KVB1 als KVB2 haalt en daarna één vaarbewijspas aanvraagt, betaalt aan vaste CBR-kosten €142,35. Ook dit bedrag is exclusief lesmateriaal en eventuele opleidingskosten.

Controleer de tarieven altijd opnieuw voordat je een examen reserveert. Het CBR kan bedragen tussentijds of per kalenderjaar aanpassen.

Je moet minimaal 18 jaar zijn om Klein Vaarbewijs 1 of Klein Vaarbewijs 2 aan te vragen. Het CBR noemt deze minimumleeftijd bij de voorwaarden voor beide vaarbewijzen.

De leeftijd waarop je een boot mag besturen, hangt daarnaast af van het soort vaartuig en de mogelijke snelheid. Voor een snelle motorboot gelden andere eisen dan voor een kleine, langzaam varende open boot.

Controleer daarom altijd apart:

• of je een vaarbewijs nodig hebt;
• hoe oud de bestuurder moet zijn;
• welke lokale vaarregels gelden;
• of de boot geregistreerd moet zijn.

Je mag in beginsel zonder vaarbewijs varen wanneer je boot:

• korter is dan 15 meter; én
• niet sneller kan varen dan 20 km/u.

Veel rustig varende sloepen, compacte kajuitboten en kleinere elektrische boten vallen in deze categorie.

Toch is het belangrijk om de maximale snelheid goed te controleren. Vooral lichte boten, sportieve tenders, RIB’s en boten met een krachtige buitenboordmotor kunnen sneller varen dan je op basis van het aantal pk verwacht.

Het helpt niet om tijdens een controle te zeggen dat je zelf nooit harder dan 20 km/u vaart. De regel kijkt naar wat de boot kan.

Controleer daarom ook waar je in Nederland mag snelvaren.

Vaar je zonder vaarbewijs terwijl dat wel verplicht is, dan riskeer je een boete.

Volgens de Tekstenbundel 2026 gelden onder meer de volgende bedragen:

Bekijk voor andere overtredingen ook het overzicht met boetes op het water in 2026.

De Tekstenbundel 2026 geldt vanaf 1 januari 2026. Boetebedragen en feitcodes kunnen later worden aangepast. Controleer daarom bij een juridische of actuele vraag altijd de meest recente publicatie van het Openbaar Ministerie.

Varen zonder het vereiste vaarbewijs is een overtreding. Bij schade kan een verzekeraar onderzoeken of je aan de wettelijke eisen en polisvoorwaarden voldeed. Lees daarom ook hoe een bootverzekering werkt.

Klein Vaarbewijs 1 en Klein Vaarbewijs 2 zijn in beginsel onbeperkt geldig.

Heb je een medische beperking, dan kan er wel een beperkte geldigheidsduur gelden. De geldigheidsduur staat dan op het vaarbewijs.

Je hoeft een regulier vaarbewijs dus niet periodiek te verlengen zoals een rijbewijs. Wel kan een nieuwe pas nodig zijn bij verlies, beschadiging of gewijzigde persoonsgegevens.

Een Nederlands klein vaarbewijs is automatisch gekoppeld aan een International Certificate of Competence, meestal afgekort als ICC.

• Klein Vaarbewijs 1 bevat ICC Inland Waters.
• Klein Vaarbewijs 2 bevat ICC Inland and Coastal Waters.

Dat betekent niet automatisch dat je overal zonder aanvullende voorwaarden mag varen. Erkenning kan afhangen van het land, het vaargebied, je woonland, je nationaliteit en het soort boot.

Controleer daarom voor vertrek altijd de lokale regels van het land waar je wilt varen. Het CBR waarschuwt dat een Nederlands ICC niet in iedere persoonlijke situatie automatisch in het buitenland wordt erkend.

Tender van 6 meter met 60 pk

Deze combinatie kan meestal sneller varen dan 20 km/u. Je hebt dan een vaarbewijs nodig.

Op rivieren, kanalen en meren is KVB1 meestal voldoende. Ga je ook het IJsselmeer, de Waddenzee of de Zeeuwse wateren op, dan heb je KVB2 nodig.

Twijfel je tussen verschillende aandrijvingen? Bekijk dan de verschillen tussen een buitenboordmotor en inboardmotor.

Familiesloep van 7 meter met rustige motor

Is de sloep korter dan 15 meter en kan hij niet sneller varen dan 20 km/u? Dan heb je meestal geen vaarbewijs nodig.

RIB met 30 pk

Een RIB is licht en kan met 30 pk al snel boven 20 km/u uitkomen. Controleer daarom altijd de maximale snelheid.

Elektrische sloep van 6 meter

Kan de elektrische sloep maximaal 10 of 12 km/u varen, dan heb je meestal geen vaarbewijs nodig. Kan een sportieve elektrische boot wel sneller dan 20 km/u, dan geldt de vaarbewijsplicht ook voor die boot.

Kajuitboot van 14 meter

Is de kajuitboot korter dan 15 meter en niet sneller dan 20 km/u, dan is meestal geen vaarbewijs nodig.

Pleziervaartuig van 16 meter

Voor een pleziervaartuig langer dan 15 meter heb je een vaarbewijs nodig, ook als de boot langzaam vaart.

Bij het kiezen van een boot draait het niet alleen om de uitstraling, ruimte en motor. Het gaat ook om waar je wilt varen, welke snelheid bij je past en hoeveel ervaring je hebt.

Wil je vooral rustig varen met familie of vrienden? Dan past een comfortabele sloep die onder de grens van 20 km/u blijft vaak goed. Wil je sportief varen, planeren of langere tochten maken over ruim water? Dan ligt een snelle tender en het halen van een vaarbewijs meer voor de hand.

Bij Vaartlander kijken we daarom naar de complete combinatie:

• het type boot;
• de lengte;
• de motorisering;
• de maximale snelheid;
• je vaargebied;
• je ervaring;
• het gewenste comfort.

Zo weet je vóór de aankoop wat je nodig hebt en voorkom je verrassingen achteraf.

Wil je ontdekken welke boot past bij jouw vaarplannen? Bekijk ons aanbod sloepen en tenders of kom langs in onze showroom. Jij vaart. Wij regelen de rest.

Voor deze gids zijn onder meer de actuele informatiepagina’s van de Rijksoverheid, het CBR, de RDW en de Tekstenbundel 2026 van het Openbaar Ministerie geraadpleegd. Controleer tarieven en boetebedragen jaarlijks opnieuw.